Compatriots – Rodacy

EN:
In recent years, Poland has become the second home for thousands of Ukrainians. We can’t forget how many Poles live in Ukraine due to historical conditions. “The Comptriots” series is therefore a story about our compatriots – Poles living in Ukraine, and thus, notes from a metaphorical journey through history, the memory of the nation and the search for what connect us, despite scattering across many parts of the world.

The turbulent fate of the world caused that many Poles live outside the contemporary borders of the country – in 2014 I met a few of them in Sudova Vyshnia, the small town in Ukraine. In recent years, during the holidays, I went there as a volunteer to clean up an old, abandoned Polish cemetery. I wanted to look at the contemporary life of other representatives of this 150-thousand-strong community, in many places throughout Ukraine. 2018 was a jubilee year for Poles, this is the centennial anniversary when Poland regained its independence.

In places that have not formally belonged to Poland for many years, I documented a community that was strongly attached to our common tradition and origin. And formal separation from the homeland did not cause forgetting, on the contrary – it aroused the desire to learn about history and care for traditions. Traveling in Ukraine and meeting with the Poles living there made me think deeply about identity and I learned that behind the eastern border beats the spirit of Polishness through the involvement of many people with different views, temperaments and characters. Realized as part of a scholarship from the budget of the Minister of Culture and National Heritage.

PL:
“Rodacy – o Polakach na Ukrainie” – w ostatnich latach Polska stała się drugim domem dla tysięcy Ukraińców. Zapominamy tym samym, ilu Polaków ze względu na uwarunkowania historyczne żyje na Ukrainie.

Seria Rodacy to zatem opowieść o naszych rodakach – Polakach żyjących na Ukrainie, a tym samym zapiski z metaforycznej podróży po historii, pamięci narodu i poszukiwania tego, co nas, Polaków, łączy mimo rozsiania po wielu zakątkach świata.

Burzliwe losy świata spowodowały, że wielu Polaków żyje poza współczesnymi granicami kraju – kilkoro z nich poznałem w niewielkim miasteczku Sądowa Wisznia na Ukrainie. W minionych latach podczas wakacji jeździłem tam jako wolontariusz porządkować stary, opuszczony polski cmentarz. Zapragnąłem przyjrzeć się współczesnemu życiu innych przedstawicieli tej 150-tysięcznej społeczności, która rozsiana jest w wielu miejscach na terenie Ukrainy. 2018 rok był dla Polaków rokiem jubileuszowym, to stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości.

W miejscach, które od wielu lat formalnie nie należą do Polski dokumentowałem społeczność, która silnie była przywiązana do naszej wspólnej tradycji i pochodzenia. A formalne oddzielenie od ojczyzny nie spowodowało zapomnienia a wręcz przeciwnie – rozbudziło ochotę do poznawania historii i dbania o tradycje. Podróż po Ukrainie i spotkania z żyjącymi tam Polakami wzbudziły we mnie głęboką refleksję na temat tożsamości i przekonałem się, że za wschodnią granicą bije duch polskości dzięki zaangażowaniu wielu ludzi, o różnych poglądach, temperamentach i charakterach. Zrealizowano w ramach stypendium z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Dzieciaki na przystanku autobusowym w Łanowicach. Niemalże cała wioska licząca ponad 650 mieszkańców to Polska mniejszość narodowa na Ukrainie. Dzieci uczą się języka ukraińskiego z telewizji.

Jarosław Wójcicki (ur. 1980) – Weteran akcji antyterrorystycznej w Donbasie. Były członek jednostki szybkiego reagowania ukraińskiej Straży Granicznej “Skała”, obecnie pracownik administracji (Specjalista ds. Rodziny, Młodzieży i Sportu) w miasteczku Sądowa Wisznia.

Michał Barnuś (ur. 2009) członek wielodzietnej rodziny z Mościsk. W okresie wielkanocnym w powiecie mościskim panowała epidemia ospy wietrznej, odwiedziłem rodzinę Barnusiów, w czasie, kiedy ośmioro z ich dzieci na nią chorowało.

W czwartek, 29 marca, w Ogólnokształcącej Szkole Średniej nr 3 w Mościskach (obwód lwowski na Ukrainie) odbył się szkolny konkurs aranżacji stołów Wielkanocnych.

Pani Bronisława Michalec z miejscowości Szaróweczka, w obwodzie chmielnickim trzymająca fotografię, będącą pamiątką rodzinną. Zdjęcie przedstawiające absolwentów miejscowego polskiego liceum z 1935 roku, jednym z nich jest Paweł, brat jej matki. Usłyszałem poruszającą opowieść o losach jej rodziny, represjach komunistycznych, które ją spotkały, przymusowej deportacji do Kazachstanu i powrocie na Ukrainę.

Ksenia Pasternak, jest Ukrainką, urodziła się w 1992 roku w Doniecku. Po wybuchu wojny przeprowadziła się do Odessy. Od stycznia 2015 jest członkiem Związku Polaków na Ukrainie Oddział im. A.Mickiewicza w Odessie. W ciągu ostatnich lat bierze aktywny udział w życiu Towarzystwa: gra w teatrze im. A.Fredry, projektuje materiały poligraficzne, pomaga w organizacji wieczorów poezji oraz innych wydarzeń. Od grudnia 2017 roku jest członkiem zarządu Towarzystwa, jest odpowiedzialna za komunikację w IT. Obecnie pracuje jako projektantka graficzna. Przygotowuje się do studiów w Polsce na kierunku artystycznym.

Denis Majdaniuk, nauczyciel języka polskiego w Szkole Sobotnio-Niedzielnej przy Związek Polaków na Ukrainie Oddział im. Adama Mickiewicza w Odessie. Poeta, miłośnik teatru i sztuk pięknych.

Lwów, miejscowi Polacy podczas uroczystej mszy św. z okazji Święta Konstytucji 3 Maja oraz święta Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Katedrze Łacińskiej.

Rysunek przedstawiający portrety redaktorów Radia Lwów. Radio działa od 1992 roku, ale kontynuuje polską przedwojenną tradycję radiową. Redakcja skupia się wychowaniu pokolenia dziennikarzy i edukacji młodzieży. Nastolatki uczą się uroków zawodu, tutaj kształtują swoje umiejętności dziennikarskie i absorbują wyjątkową atmosferę radiową.

Pani Krystyna Kuc (1982) kucharka i uczennice podczas przerwy obiadowej w Zespole Edukacyjnym z polskim językiem nauczania im. Jana Pawła II w Strzelczyskach. Według danych z 2001 roku 97,7% mieszkańców wioski jako język ojczysty wskazało polski.

Wnętrza auli w siedzibie głównej Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej, która mieści się w jednej z kamienic w Rynku. TKPZL to organizacja kulturalna założona w grudniu 1988 roku jako jedna z pierwszych polskich organizacji na Ukrainie.

Mieszkańcy wsi Łanowice w rejonie samborskim w dniu 3 sierpnia 2018 roku zebrali się w budynku miejscowej szkoły, aby złożyć wnioski o przedłużenie ważności Karty Polaka. Następnie czekała ich rozmowa z Kierownik Wydziału Karty Polaka, Panią konsul Ireną Nagórską, która wydawała decyzje w tej sprawie.

Wiktor Bunio (ur. 1978), mieszkaniec Królina w powiecie mościskim korzystając z wykrywacza metali, przeczesuje okoliczne tereny. Las wokół niego to okolice nieistniejącej polskiej wsi Myszczyna, która po aneksji tych ziem do Związku Radzieckiego została zlikwidowana, a mieszkańcy zostali przesiedleni do Polski.

Roman Wójcicki (ur. 1950) jest emerytowanym elektrykiem, ale jego największą pasją jest historia, a zwłaszcza historia lokalnych ziem. Roman pracuje nad książką o jego rodzinnym mieście Sądowej Wiszni.

Teren dookoła obozowiska harcerskiego w Beskidach Skolskich. Obóz został zorganizowany przez Harcerstwo Polskie na Ukrainie – pochodzący ze Lwowa polski ruch społeczny i wychowawczy, będący częścią ruchu skautowego.

Paweł Kuczyński, młody harcerz podczas kąpieli w rzece. Uczestnik obozu harcerskiego w Beskidach Skolskich.

Wolontariuszki w Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankivsku, dawnym Stanisławowie. CKPiDE powstało w 2013 roku z inicjatywy Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie i zostało sfinansowane w pełni ze środków Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Prowadzi działalność kulturalną i zrzesza osoby z inicjatywą, zainteresowane zdobywaniem wiedzy. Odbywają się tu m.in. konferencje, imprezy literackie, wydarzenia i spotkania artystyczne. Zarządzają nim osoby młode, bardzo pracowite, chcące budować pozytywne relacje między narodami.

Witalij Strogusz, członek młodzieżowego zespołu futbolowego Białe Orły z Łanowic.

Pani Ludzia Witemberg, mieszkanka wsi Szaróweczka w rejonie chmielnickim obwodu chmielnickiego w środkowej części Ukrainy. Jej przodkowie przybyli na te ziemie ponad 300 lat temu z Mazowsza w poszukiwaniu lepszego bytu. Ze względu na pochodzenie mieszkańcy tego rejonu są nazywani przez Ukraińców – Mazurami.

Obchody setnej rocznicy odzyskania Niepodległości Polski, 11 listopada na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Delegacje licznych polskich stowarzyszeń ze Lwowa i okolic złożyły kwiaty przy grobie Nieznanego Żołnierza. W paździerzowych skrzyniach po obu stronach portalu znajdują się kamienne posągi lwów. Na tarczach, które trzymają lwy pierwotnie widniały napisy: “Zawsze wierny” oraz “Tobie Polsko”. Obecność posągów została uznana przez Lwowską Obwodową Radę za symbol polskiej okupacji Lwowa.